خانه » عمومی اقتصاد » مالیات بر حقوق در ایران و مقایسه مالیات پرداخت شده با سایر کشورها
مالیات بر حقوق در ایران و مقایسه مالیات پرداخت شده با سایر کشورها
مالیات بر حقوق در ایران و مقایسه مالیات پرداخت شده با سایر کشورها

مالیات بر حقوق در ایران و مقایسه مالیات پرداخت شده با سایر کشورها

مالیات در هر کشور انواع مختلفی دارد که یکی از رایج ترین آنها مالیات بر حقوق می باشد و بر اساس آن دولت بر درآمد مالی حاصل شده به وسیله همه افراد و نهادها در حوزه قوانین حسابرسی، مالیات وضع می کند.

بر اساس قانون کسب و کارها و اشخاص باید هرساله درآمدهای خود را گزارش کنند تا تعیین شود که آیا مشمول مالیات بر حقوق هستند یا خیر. درآمد مالیاتی یک منبع کلیدی می باشد تا دولت ها از آن برای تأمین مالی فعالیت هایشان استفاده کرده و به جامعه خدماتی را ارائه دهند.

بیشتر کشورها از سیستم مالیـات بر درآمد تصاعدی استفاده می کنند و یان نوع از نظام مالیاتی به این معنی است که در آن افراد با درآمد بالاتر نرخ مالیاتی بیشتری نسبت به افراد با درآمد پایین‌تر می پردازند.

اولین مالیات بر درآمد وضع شده در آمریکا در طول جنگ ۱۸۱۲ اتفاق افتاد که هدف اصلی آن تأمین مالی بازپرداخت یک بدهی ۱۰۰ میلیون دلاری بود که مربوط به هزینه های جنگ می شد. بعد از جنگ، مالیات لغو شد ولی مالیات بر درآمد در اوایل قرن بیستم تبدیل به یک مسئله دائمی شد.

در ایران نیز قوانین مربوط به پرداخت مالیات بر حقوق وجود دارد اما به دلیل گروه بندی‌های غیرمتعارف و عدم شفافیت اطلاعاتی سازوکار اجرایی برای دریافت مالیات چندان کارآمد نبوده است.

مالیات بر حقوق چه افرادی را شامل نمی‌شود؟

البته این مالیات در برخی از موارد نیز استثنائاتی را دراد که بر اساس قوانین مالیاتی حقوق بازنشستگی و مستمری پایان خدمت، بازخرید خدمت، مستمری پرداختی به وراث، حق سنوات و حقوق ایام مرخصی استفاده نشده معاف از مالیات می باشند.

همچنین بر اساس قوانین مالیاتی، درآمدی که شخص حقیقی در خدمت شخص دیگر (اعم از حقیقی یا حقوقی) در قبال تسلیم نیروی کار خود بابت اشتغال در ایران بر حسب مدت یا کار انجام شده به طور نقد یا غیر نقد کسب می کنند، مشمول مالیات بر حقوق است. در عین حال برخی از انواع حقوق ها از شمول مالیات خارج هستند.

حقوق بازنشستگی، وظیفه و مستمری پایان خدمت، خسارات اخراج و بازخرید خدمت و وظیفه، مستمری پرداختی به وراث، حق سنوات و حقوق ایام مرخصی استفاده نشده، هزینه سفر و فوق‌العاده مسافرت مربوط به شغل، مسکن واگذاری در محل کارگاه یا کارخانه جهت استفاده کارگران و خانه‌های ارزان قیمت سازمانی در خارج از محل کارگاه یا کارخانه که مورد استفاده کارگران قرار می گیرد، معاف از مالیات می باشند.

از طرفی نیز وجوه حاصل از بیمه بابت جبران خسارت بدنی و معالجه و امثال آن، عیدی سالانه یا پاداش آخر سال جمعاً معادل یک دوازدهم میزان معافیت مالیاتی، خانه های سازمانی که با اجازه قانونی یا به موجب آئین نامه های خاص در اختیار مأموران کشوری قرار داده می شوند از مالیات معاف هستند.

البته در این بین وجوهی نیز که کارفرما بابت هزینه معالجه کارکنان خود با افراد تحت تکفل آنها مستقیماً یا به وسیله حقوق بگیر به پزشک یا بیمارستان به استناد اسناد و مدارک مثبت پرداخت کند مزایای غیرنقدی پرداختی به کارکنان حداکثر معادل دو دوازدهم معافیت قانونی درآمد حقوق پرسنل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران اعم از نظامی و انتظامی نیز از پرداخت مالیات معاف هستند.

مالیات بر حقوق در قوانین کشور

بر اساس قوانین مالیاتی مشمولان قانون استخدامی وزارت اطلاعات، جانبازان انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی و آزادگان معاف از مالیات بوده و پنجاه درصد مالیات حقوق کارکنان مشاغل در مناطق کمتر توسعه یافته نیز بر اساس فهرست سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور بخشوده می شود.

به استناد ماده ۸۲ قانون مالیات هاى مستقیم، درآمدى که شخص حقیقى در خدمت شخص دیگر (اعم از حقیقى یا حقوقی) در قبال تسلیم نیروى کار خود بابت اشتغال در ایران برحسب مدت یا کار انجام یافته به‌ طور نقد یا غیرنقد تحمیل مى‌کند، مشمول مالیات بر درآمد حقوق است.

همچنین به استناد تبصره ماده مزبور، درآمد حقوقى که در مدت مأموریت خارج از کشور (از طرف دولت جمهورى اسلامى ایران یا اشخاص مقیم ایران) از منابع ایرانى عاید شخص مى شود مشمول مالیات بر درآمد حقوق است.

درآمد مشمول مالیات حقوق از دو گروه الف ـ حقوق (مقررى یا مزد یا حقوق اصلی) و ب ـ مزایاى مربوط به شغل اعم از مستمر و یا غیرمستمر قبل از وضع کسور و پس از کسر معافیت هاى مقرر در قانون تشکیل یافته است.

بر اساس آمار بانک مرکزی ایران، در شش ماهه نخست سال ۹۷ بیش از ۴۶ هزار میلیارد تومان از درآمدهای مالیاتی مصوب سال گذشته محقق نشده بود. بانک مرکزی با انشتار گزارش وضعیت اقتصادی کشور اعلام کرده بود که آمار بخش درآمدهای مالیاتی حاکی از این است که تنها بیش از ۵۰ درصد از آن چیزی که به عنوان درآمد مالیاتی در این مدت مصوب شده بود، محقق شده بود.

مالیات بر حقوق بخشی از مالیات کل کشور

لازم به ذکر است که دولت در بودجه سال ۹۷ میزان درآمدهای کل کشور را ۲۱۶ هزار میلیارد تومان مصوب کرده بود که میزان درآمدهای مصوب برای شش ماهه نخست امسال ۱۱۰ هزار میلیارد تومان بوده، در حالی که تا انتهای شش ماهه نخست سال گذشته تنها ۶۳.۵ هزار میلیارد تومان از درآمدهای پیش‌بینی شده محقق شده بود.

بر اساس آخرین بررسی های  صورت گرفته از عملکرد اقتصاد ایران در سال ۱۳۹۷ مشاهده می شود که سهم مالیات در تولید ناخالص داخلی کشور کاهش پیدا کرده است. بر این اساس بررسی های اتاق بازرگانی تهران نشان می دهد که در ۹ ماهه سال گذشته، نسبت درآمدهای مالیاتی دولت به تولید ناخالص داخلی حدود ۴.۵ درصد بوده که این عدد در قیاس با مدت مشابه سال قبل از آن کاهشی یک درصدی را نشان می دهد.

همچنین این آمار نشان دهنده آن است که عملکرد اقتصاد ایران در مقایسه با کشورهای اروپایی توسعه یافته فاصله ای قابل توجه دارد به نحوی که آمارها نشان می دهد در فرانسه سهم مالیات از تولید ناخالص داخلی، ۴۶ درصد بوده و همین آمار در نروژ، عدد ۳۸ درصد می باشد. میانگین سهم مالیات از تولید ناخالص ملی در کشورهای در حال توسعه نیز حدوداً ۱۵ درصد بوده که در قیاس با ایران فاصله ای بیش از سه برابری را نشان می دهند.

مقایسه مالیات در ایران و سایر کشورها

البته در این میان سهم مالیات از درآمدهای دولت حدوداً ۳۰ درصد بوده است که فاصله ای هفت درصدی با رقم ۳۷ درصدی پیش بینی شده در بودجه سال ۱۳۹۷ را داشته است. در طول این مدت سهم نفت و فراورده های نفتی در درآمدهای دولت افزایش پیدا کرده و با رسیدن به عدد ۳۵ درصد، افزایش شش درصدی را در قیاس با مدت مشابه سال قبل نشان داده است.

در سالی ۹۷ از حدود ۱۴ میلیارد دلار صادرات ایران بدون احتساب نفت خام، رقمی حدوداً ۱۲.۸ میلیارد دلاری همچنان از طریق فراورده های نفتی به دست آمده و در شاخص کل نیز نفت سهم خود را در کل درآمدهای ایران بالا برده است.

با کاهش وابستگی به نفت، پیش بینی شده است که میزان ضربه پذیری اقتصاد ایران از تحریم های بین المللی جدید که توسط آمریکا وضع شده است، به میزان قابل توجهی کاهش یابد.

این آمارها نشان دهنده آن است که اقتصاد ایران در ماه های گذشته با توجه به دشواری های تحریم، بار دیگر در مسیر وابستگی بیشتر به نفت و کالاهای نفتی در حال حرکت بوده و این در حالی است که با توجه به تحریم های نفتی جدید آمریکا، دولتمردان از لزوم توجه دوباره به طرح کاهش وابستگی درآمدهای دولت به نفت صحبت می کنند..

کد تخفیف

۱ دیدگاه

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شدبخش های مورد نیاز علامت گذاری شده است *

*