خانه » بانک و بیمه » حذف سه صفر از پول ملی تجربه موفق برای مهار تورم یا شکست در کنترل تورم
حذف سه صفر از پول ملی تجربه موفق برای مهار تورم یا شکست در کنترل تورم
حذف سه صفر از پول ملی تجربه موفق برای مهار تورم یا شکست در کنترل تورم

حذف سه صفر از پول ملی تجربه موفق برای مهار تورم یا شکست در کنترل تورم

تقریبا ۹۰ سال از اولین روزی که ریال جایگزین تومان در اقتصاد ایران شد گذشته است، اما افکار عمومی همچنان با تاکید بر تومان به معاملات خود ادامه می دهد. ۲۰ سال پیش به دلیل شرایط اقتصادی متلاطم ، کارشناسان بانک مرکزی پیشنهادی مبنی بر حذف سه صفر از پول ملی را مطرح کردند که عملی نشد، اما با این حال رئیس بانک مرکزی طی هفته گذشته از ارائه لایحه حذف صفر از پول ملی به دولت خبر داد.

پیشینه این ایده به اواسط دهه هفتاد یعنی زمانی که طهماسب مظاهری دبیر کل و حسین عادلی رئیس کل بانک مرکزی بود مربوط می شود. در آن زمان مظاهری حذف صفر از پول ملی را پیشنهاد کرد، اما این طرح از سوی رئیس کل پذیرفته نشد. ۱۰ سال پس از این اتفاق نیز غلامرضا مصباحی مقدم در مقام عضو ناظر شورای پول و اعتبار در حاشیه مجمع عمومی بانک مرکزی حذف صفر را به احمدی نژاد پیشنهاد کرد. در آن روز رئیس دولت نهم دستور بررسی این طرح را داد. اما تا زمان جابه جایی در ریاست بانک مرکزی و آمدن مظاهری به جای شیبانی اتفاق تازه‌ای برای این طرح نیفتاد.

حذف سه صفر از پول ملی کلید خواهد خورد؟

اکنون دوباره زمزمه‌هایی مبنی بر آمادگی کشور برای این طرح به گوش می رسد. این طرح در کشورهای دیگری همانند هلند، آلمان و ترکیه به صورت موفقیت آمیز اجرایی شده که نتایج مثبت برای این کشورها به ارمغان آورده است.‌ آلمان پس از جنگ جهانی دوم توانست تورم فزاینده ناشی از جنگ را به خوبی کنترل کرده و به لیست کشورهای توسعه یافته وارد شود.

ترکیه نیز به عنوان نمونه دیگری می باشد که در سال ۲۰۰۵ به یکباره شش صفر را از پول ملی خود حذف کرد. از آغاز این سال اسکناس های جدید ترکیه با عنوان لیر جدید منتشر شدند. هر لیر جدید معادل یک میلیون لیر قدیم است و به این ترتیب ترکیه در یک مرحله شش صفر را از اسکناس حذف کرد.

البته مهار تورم در ترکیه با نظارت و دستورالعمل های صندوق بین‌المللی پول صورت پذیرفت. این کشور به عنوان یک نمونه برگزیده در مهار تورم از سوی این نهاد بین المللی معرفی شد. اما نکته مهم آن بود که ترکیه پیش از آنکه اقدام به حذف صفرها کند تورم را به طور کامل در اقتصاد خود مهار کرده بود. کارشناسان بر این باورند که در صورت عدم بسترسازی مناسب برای اجرای این طرح، ممکن است ایران به یکی از تجربه های ناموفق در این زمینه تبدیل شود.

دولت زیمبابوه در سال ۲۰۰۳ زمانی که تورم این کشور یک هزار درصد بود اقدام به حذف ۳ صفر از اسکناس های این کشور کرد. با این وجود دولت عملاً نتوانست به مهار تورم بپردازد و صرفاً به وجه روانی حذف صفرها اتکا کرد که در نتیجه آن تورم تازنده سرانجام اقتصاد این کشور را ویران کرد و دلار زیمبابوه از هم پاشید. در حال حاضر نیز تورم این کشور آفریقایی از مرز یازده میلیون درصد گذشته است.

دلایل حذف سه صفر از پول ملی

کشورهایی که اقتصاد آنها از تورم بالا رنج می برد و ارزش پول ملی آنها در سراشیبی سقوط قرار می گیرد، برای ساده تر شدن مبادلات اقتصادی و بازرگانی و همچنین کاهش هزینه چاپ اسکناس اقدام به حذف صفر یا صفرهایی از اسکناس های خود می کنند. عمده اقتصاددانان بر این باورند که حذف صفر از اسکناس هیچ گونه تأثیری بر شاخص های اقتصادی و طرف عرضه و طرف تقاضا نخواهد داشت و بیشتر اثر روانی بر جامعه را به دنبال دارد.

بر این اساس حذف صفر از پول ملی باید همراه دیگر اقدامات انقباضی در عرصه سیاست های پولی و انضباط مالی دولت ها باشد تا در کنار کنترل تورم، حذف صفرهای اسکناس بتواند منجر به کنترل تورم در اقتصاد گردد در غیر این صورت حذف صفرها به زودی اثر روانی خود را از دست داده و صفرها قدرتمندتر از گذشته باز خواهند گشت.

اطلاعات و گزارش های بانک جهانی و صندوق بین المللی پول حاکی از آن است که حداقل ۵۰ کشور جهان تاکنون به حذف صفر از پول ملی خود اقدام کرده اند که در برخی از این کشورها برای تکمیل چرخه روانی نسبت به تغییر نام واحد پول نیز اقدام شده است.

رابطه حذف سه صفر از پول ملی با تورم

این طرح که معمولا در هنگام بروز مشکلات در یک اقتصاد بیمار مطرح می شود باعث خواهد شد کشورها برای حفظ ارزش پول ملی در برابر ارزهای خارجی و کاهش هزینه ها به اجرای این طرح اقدام نمایند؛ در ایران با توجه به کاهش ارزش پول در سال های اخیر، به نظر می رسد حذف صفر از پول، جنبه نمایشی داشته و تاثیر اساسی در پی نخواهد داشت.

در واقع حذف سه صفر از پول ملی فقط ضریب تبدیل کالا به واحد پول را آسان تر خواهد کرد. رشد بالای حجم پول ضمن بی ارزش کردن پول، باعث بروز مشکلاتی در تبدیل پول به کالا نیز خواهد شد؛ به همین دلیل باید پذیرفت در یک اقتصاد غیرمولد در صورتی که یک مجموعه اقدامات رخ ندهد، حذف صفر اثرگذار نخواهد بود، بلکه سبب افزایش ضریب تورم در آینده نیز خواهد شد.

مزایای طرح حذف سه صفر از پول ملی

  • کاهش تورم
  • نقل و انتقال آسانتر پول و کاستن از مخاطرات آن در حجم کلان
  • صرفه‌جویی در هزینه‌های چاپ اسکناس
  • صرفه‌جویی در وقت نیروهای انسانی و هزینه‌های معاملاتی در مسایل مالی کشور
  • اثرات مثبت روانی در جامعه (افزایش اعتماد مردم)
  • مانع نفوذ ارزهای خارجی
  • تقویت پول ملی و افزایش ارزش اسمی آن
  • کاهش تورم موجب جلب اعتماد سرمایه‌گذاران خارجی و حذف بیشتر سرمایه‌های خارجی خواهد شد.
  • سادگی در مبادلات و نگهداری ساده‌تر حساب‌ها ارقام، ترازنامه‌ها
  • اشغال فضای کمتر آمار و اطلاعات مالی در حافظه و هارد رایانه
  • کاهش نیاز به استفاده از چک‌های بانکی به شکل بی‌رویه و غیرمنطقی
  • کاهش تسهیلات فعالیت دستگاه‌های خودپرداز

معایب طرح حذف سه صفر از پول ملی

  • هزینه سنگین جایگزینی اسکناس‌های جدید
  • افزایش سطح عمومی قیمت ها
  • ناسازگاری دفاتر و صورت‌های مالی و پایگاه های اطلاعاتی جدید و قدیم و تحمیل هزینه به فعالان اقتصاد با حذف صفر، در دفاتر و پایگاه‌های اطلاعاتی و صورت‌های مالی
  • عدم پذیرش افراد مسن
  • احتمال کاهش درآمدهای صادراتی
  • خنثی بودن اجرای این طرح از نظر بسیاری از کارشناسان اقتصادی
کد تخفیف

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شدبخش های مورد نیاز علامت گذاری شده است *

*