خانه » بورس،ارز، سکه » صندوق بازنشستگی در ایران و بحران‌های پیش روی این صندوق‌ها
صندوق بازنشستگی در ایران و بحران‌های پیش روی این صندوق‌ها
صندوق بازنشستگی در ایران و بحران‌های پیش روی این صندوق‌ها

صندوق بازنشستگی در ایران و بحران‌های پیش روی این صندوق‌ها

صندوق بازنشستگی یا Pension Fund به صندوقی گفته می شود که توسط کارفرما برای حفظ و مدیریت سرمایه کارمندان شرکت تاسیس شده و وجوه سرمایه گذاری شده در این صندوق توسط کارفرما و کارمندان جمع آوری شده است.

هدف اصلی تاسیس صندوق بازنشستگی را می توان افزایش دارایی آن و سودآوری با درآمد ثابت برای آن دسته از کارکنانی دانست که به سن بازنشستگی رسیده اند.

صندوق های بازنشستگی در حالت عموم توسط موسسات مالی ثانویه در خارج از خود نهاد مدیریت می وشند. وجوه این صندوق نیز بسیار بالا بوده و در بسیاری از کشورهای خارجی سرمایه گذاری‌های بلوکی انجام می دهند.

پس از تصویب قانون استخدام کشوری در تاریخ ۳۱/۳/۱۳۴۵ به موجب ماده ۷۰ قانون مزبور اداره کل  بازنشستگی با کلیه دارائی و موجودی صندوق بازنشستگی و اسناد و اوراق و بودجه وتعهدات خود از وزارت دارائی منتزع و تابع سازمان اموراداری واستخدامی کشور گردید و براساس اصلاحیه ماده مذکور از ابتدای سال ۱۳۵۴  صندوق بازنشستگی کشوری به صورت موسسه ای مستقل وابسته به سازمان اموراداری و استخدامی کشور تشکیل گردید .

با ادغام سازمان های اموراداری و استخدامی کشور و برنامه وبودجه در تاریخ ۱۱/۱۲/۱۳۸۷ و تشکیل سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور ، صندوق بازنشستگی کشوری نیز یکی از موسسات تابعه این سازمان شد، با تصویب قانون نظام جامع رفاه و تامین اجتماعی در تاریخ ۲۱/۲/۸۷ صندوق بازنشستگی کشوری از سازمان مدیریت وبرنامه ریزی کشور منتزع و تابع وزارت رفاه وتامین اجتماعی گردید و توسط سازمان بازنشستگی کشوری اداره می گردد.

صندوق بازنشستگی در ایران

در ایران نیز صندوق های بازنشستگی غیر از سازمان تامین اجتماعی که جمعیت شاغلین غیر دولتی و بعضاً دولتی را تحت پوشش دارد و بزرگترین صندوق بازنشستگی از حیث جمعیت تحت پوشش به شمار می رود و صندوق های دیگری نیز وجود دارند که جهت تحت پوشش قرار دادن کارکنان واحدهای دولتی بخصوصی (صنفی( تشکیل شده اند. عمده این صندوقها به شرح زیر می باشند:

صندوق بازنشستگی بانک مرکزی

صندوق بازنشستگی ، وظیفه ، ازکار افتادگی و پس انداز کارکنان بانکها

صندوق بازنشستگی کارکنان شهرداری تهران

صندوق بازنشستگی کارکنان صدا وسیما

صندوق بازنشستگی شرکت نفت

صندوق بازنشستگی کارکنان وزارت جهاد کشاورزی

در حال حاضر ۱۸صندوق بازنشستگی در ایران وجود دارد که از میان آنها سازمان تامین اجتماعی، بزرگ ترین و صندوق بازنشستگی کشوری، دومین صندوق بزرگ کشور به شمار می رود. ازجمله مهم ترین این صندوق ها عبارتند از:

سازمان تامین اجتماعی

صندوق بازنشستگی کشوری

صندوق کشاورزان، روستاییان و عشایر

سازمان تامین اجتماعی نیروهای مسلح

صندوق بازنشستگی کارکنان بانک ها

صندوق بازنشستگی کارکنان صنعت نفت

صندوق بازنشستگی وکلای دادگستری

صندوق بازنشستگی کارکنان فولاد

صندوق حمایت و بازنشستگی آینده ساز

معیار مقایسه عملکرد صندوق بازنشستگی

یکی از معیارهای محک زدن وضعیت صندوق های بازنشستگی کمک گرفتن از مفهومی به نام نسبت پشتیبانی می باشد. این شاخص حاصل تقسیم تعداد بیمه شدگان یک صندوق بر تعداد مستمری بگیران آن است.

بیمه شدگان یعنی شاغلانی که هنوز مشغول فعالیت بوده و حق بیمه پرداخت می کنند، اما نکته مهم اینجاست که اگر نسبت کسانی که شاغل هستند به نسبت کسانی که بازنشسته هستند از ۵ یا ۵،۵ کمتر باشد، یک صندوق وارد بحران شده است.

به عبارت دیگر وقتی یک صندوق سرپاست که به ازای هر شش نفر یا بیشتر، یک مستمری بگیر وجود داشته باشد، یعنی صندوق در این حالت می تواند بدون مشکل از منبع ورودی ها (حق بیمه های پرداختی) خروجی ها (مستمری) را تامین کند. بر این مبنا، هرچقدر تعداد مستمری بگیران افزایش یابد و تعداد بیمه شدگان کمتر، اینجاست که صندوق ها وارد مرحله مشکلات می شوند.

این اتفاق در عمده صندوق های بازنشستگی ایران افتاده و به دلایل مختلف از جمعیت شاغلین کاسته شده و به تعداد مستمری بگیران افزوده شده اتس. در این میان، وقتی نسبت پشتیبانی منطقی نباشد طبعا دولت جور آن را خواهد کشید، اما علت به وجود آمدن این وضعیت چیست و چطور میزان مستمری بگیران از تعداد بیمه شدگان و شاغلان در سال های اخیر پیشی گرفته است؟

در پاسخ به این سوال می توان گفت دلایل مختلف و متنوع برای این اتفاق وجود دارد، نخست اینکه قوانینی وضع شده که ورودی را کاهش داده است از جمله اینکه دولت از مقطعی به بعد استخدام رسمی را کاهش داده که بخواهد تحت پوشش صندوق بازنشستگی کشوری قرار گیرد.

وضعیت فعلی صندوق بازنشستگی در ایران

دوم اینکه جمعیت ایران در حال مسن تر شده اند و این به طور طبیعی یعنی به جمعیت مستمری بگیران اضافه و تعداد شاغلان کاهش یافته است. نکته دیگر، میزان مشارکت پایین در جامعه ایران است. وقتی مشارکت اجتماعی پایین باشد، بالطبع ورودی قابل اعتنایی به صندوق ها وارد و مبلغ حق بیمه قابل توجهی به آنها تزریق نمی شود.

اما از جمله دلایل دیگر این وضعیت می توان به قوانینی که از سوی مجلس در سال های اخیر وضع شده و دامنه مستمری بگیران را وسیع  کرده و موارد شمولیت آن را گسترش داده است، اشاره نمود.

نگاهی به تجربیات قانون گذاری در دهه های گذشته نشان می دهد که نهاد قانون گذار بدون توجه به تبعات مالی مسئله، قوانین و مقرراتی را تصویب کرده که عمدتا با اصل پایداری صندوق های بازنشستگی در بلندمدت در تضاد می باشد.

قوانینی چون بازنشستگی های پیش از موعد، اعطای سنوات تشویقی به گروه ها و افراد خاص، مبنای تعیین مستمری بازنشستگی، سن بازنشستگی، مستمری بازماندگان بازنشستگان متوفی و… ازجمله مواردی هستند که به ورشکستگی صندوق های بازنشستگی دامن زده و حجم تکالیف و تعهدات مالی آنها را افزایش داده اند.

عدم تطابق میانگین سن بازنشستگی در ایران با سایر کشورهای جهان نیز از علل دیگر می باشد. در ایران میانگین سن بازنشستگی ۵۱ سال است، در حالی که این عدد در سایر کشورها ۶۶سال است. به عبارت دیگر در سایر کشورهای جهان شاغلان و کارمندان ۱۴سال بیشتر از ایران به صندوق های بازنشستگی حق بیمه پرداخت می کنند.

همچنین از علل دیگر می توان به تفاوت میان سن بازنشستگی و سن امید به زندگی اشاره نمود. براساس آخرین آماری که بانک جهانی از شاخص امید به زندگی در سال ۲۰۱۶ منتشر کرده، ایران با ۷۵ سال در رتبه ۶۲ جهان قرار دارد.

مشکلات جدید صندوق بازنشستگی

برای سال گذشته نیز وزیر بهداشت امید به زندگی در زنان ایرانی را ۸۱ سال ومردان ایرانی را ۷۶ سال اعلام کرد. بر این اساس می توان گفت که هرچقدر امید به زندگی در کشوری افزایش پیدا کند، فاصله سن بازنشستگی تا پایان عمر طبعا افزایش یافته و این مسئله مساوی با افزایش تعهدات صندوق های بازنشستگی است که بر این اساس در کشورهای توسعه یافته که مردم طول عمر بیشتری دارند سن بازنشستگی هم بالاتر تعیین می شود، چراکه می خواهند ورودی های صندوق را با میزان خروجی آن به تعادل برسانند.

براساس آنچه محمود اسلامیان، مدیرعامل مستعفی صندوق بازنشستگی کشوری اعلام کرده میانگین سن بازنشستگی در ایران ۵۱سال می باشد که این به معنی آن است که فاصله سن بازنشستگی تا پایان عمر برای انسان ایرانی که میزان امید به زندگی اش ۷۵سال است، چیزی نزدیک به ۲۴ سال است.

این فاصله ۲۴ ساله بار سنگینی بر دوش صندوق های بازنشستگی گذاشته و همین مسئله ضرورت تغییر سن بازنشستگی و همین طور اصلاح ساختار صندوق های بازنشستگی در ایران را بیشتر از پیش یادآوری می کند.

کد تخفیف

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شدبخش های مورد نیاز علامت گذاری شده است *

*

x

بررسی بیشتر

افزایش 38 درصدی بیمه های عمر در 9 ماهه نخست

افزایش ۳۸ درصدی بیمه های عمر در ۹ ماهه نخست

رییس کل بیمه مرکزی با اشاره به افزایش ۳۸ درصدی بیمه های عمر اظهار داشت: ...