خانه » بورس،ارز، سکه » اهداف و دلایل ایجاد بورس کالا و شرایط فعلی این بورس پس از ۱۴ سال
اهداف و دلایل ایجاد بورس کالا و شرایط فعلی این بورس پس از 14 سال
اهداف و دلایل ایجاد بورس کالا و شرایط فعلی این بورس پس از ۱۴ سال

اهداف و دلایل ایجاد بورس کالا و شرایط فعلی این بورس پس از ۱۴ سال

بورس کالا تعریفی مشابه تعریف بورس دارد. بورس کالا بازاری متشکل و سازمان یافته‌ است که در آن به طور منظم کالا یا کالاهای معینی با روش هایی از قبل تعریف شده مورد معامله قرار می گیرند. معمولا در این بازار تعداد زیادی عرضه ‌کننده و خریدار از طریق کارگزاران اقدام به معامله می‌کنند.

هرچند از نظر تئوری طبقه‌ بندی‌ های متعددی برای بورس کالا وجود دارد؛ اما با گسترش بازارها، عملا چندین نوع ازنظام های اقتصادی بورس کالا در قالب یک تشکل متمرکز قرار گرفته است. به طور معمول بورس ‌های کالایی را در کنار بورس ‌های اوراق بهادار تعریف می ‌کنند. رسم است که کالاهای خام و فرآوری ‌نشده مانند فلزات، پنبه، گندم، برنج و… در بورس کالا داد و ستد ‌می شوند.

اهداف و مزایای بورس کالا

بی شک از مهمترین اهداف تاسیس بورس کالا ایجاد بازاری قانونمند، شفاف سازی معاملات و قیمت ها ، حذف واسطه گری های غیرضروری و مبادله آزاد کالا بین عرضه کنندگان و تقاضا کنندگان است.

مهمترین اهداف بورس کالا را می توان به شرح زیر خلاصه نمود:

  • ایجاد بازاری منسجم، سازمان یافته و قانونمند برای تسهیل داد و ستد نقدی و آتی کالا، که در آن قیمت ها به صورت شفاف و در اثر تقابل آزاد عرضه و تقاضا کشف می شود.
  • سامان دهی بازار کالاهای خاص نظیر محصولات فلزی کشاورزی ، انرژی و پتروشیمی از طریق مکانیزم اجرائی ناظر بر تعهدات و منافع طرفین معامله.
  • کشف قیمت کالاها براساس تعامل و تقابل عرضه و تقاضا و نیاز بازار.
  • حذف واسطه گری و واسطه های غیرضروری در معاملات و خرید و فروش مستقیم بین فروشنده و خریدار.
  • کاهش نوسانات مخل بازار و امکان انتقال ریسک.
  • کاهش ریسک بین فروشنده و خریدار به دلیل اجرای عملیات از طریق اتاق پایاپای.
  • امکان انجام معاملات نقدی و آتی کالا با استفاده از ابزارهای مناسب .
  • فراهم سازی تسهیلات مالی برای خرید و فروش.
  • تحلیل آماری وضعیت بازار و ارائه خدمات مشاوره در پیش‌بینی نوسانات بازار کالاها به منظور کمک به طرفین معاملات در برنامه ریزی و انجام به موقع تعهداتشان.
  • حرکت از یک بازار سنتی به سمت بازار مدرن سرمایه و کالا و تعامل بهتر و قوی تر با بازارهای بین المللی.
  • استفاده از مکانیزم فروش سلف در جهت کسب نقدینگی برای بنگاه های تولیدی
  • استفاده از مکانیزم معاملات آتی در جهت کاهش ریسک بازار و نیز رونق بخشیدن به بازار کالا و حفظ منافع تولید کنندگان و مصرف کنندگان

بورس کالا در ایران

در حال حاضر بورس کالا در ایران در چند حوزه فعالیت دارد که البته در حال گسترش در حوزه‌ های دیگر نیز است، این حوزه‌ ها تحت عنوان رینگ ‌های فلزات، پتروشیمی و معاملات مشتقه که فعلا منحصر به معاملات آتی سکه طلا است نام گذاری شده ‌اند.

درحال حاضر زمینه های فعالیت بورس کالای ایران عبارتند از :

  • فلزات و مواد معدنی (کانی های فلزی)
  • محصولات شیمیایی و پتروشیمی
  • محصولات کشاورزی
  • معاملات آتی ( Future )

تدابیر قانونی بورس کالا در ایران

 نیاز به ایجاد بازاری متشکل و سازمان یافته برای تقابل آزاد عرضه و تقاضا و دستیابی به اثرات مثبت این مهم در اقتصاد تولید و مصرف، دولت و مجلس شورای اسلامی را بر آن داشت تا بستر قانونی لازم جهت تاسیس و راه اندازی بورسذهای کالایی را در ایران فراهم سازند. در این راستا با تصویب بند (ج) ماده (۹۵) قانون برنامه سوم و بند (الف) قانون برنامه چهارم ، شورای عالی بورس موظف به تشکیل و گسترش بورس های کالایی در ایران گردید.

در پی این امر، سازمان کارگزاران بورس فلزات تهران در شهریور ماه سال ۸۲  به عنوان اولین بورس کالای کشور فعالیت خود را آغاز کرد و پس از آن نیز سازمان کارگزاران بورس کالای کشاورزی در شهریور ماه سال ۸۳ شروع به فعالیت نمود. پس از آن سازمان کارگزاران بورس فلزات تهران و سازمان کارگزاران بورس کالای کشاورزی منحل گردید و طی مراحل قانونی جهت تصفیه این سازمان ها آغاز شد.

شرکت بورس کالای ایران به موجب ماده ۵۸ قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران که مقرر داشته دولت اقدامات لازم را برای فعال کردن بورس های کالایی و تطبیق آن با این قانون و ارائه راهکارهای قانونی مورد نیاز را به عمل خواهد آورد به عنوان یک شرکت جدید و کاملا مستقل از سازمان های کارگزاران بورس فلزات و بورس کالای کشاورزی ، پس از پذیره نویسی در ۴ گروه سهامداری و برگزاری مجمع عمومی از ابتدای مهرماه سال ۱۳۸۶ فعالیت خود را آغاز کرد.

بدین ترتیب ، هم اکنون بورس کالای ایران با تجربه ای بیش از ۱۰ سال ، به داد و ستد انواع محصولات صنعتی و معدنی، فرآورده های نفت و پتروشیمی و کشاورزی در قالب معاملات نقد، نسیه ، سلف ، سلف استاندارد و معاملات ابزارهای مشتقه از جمله قراردادهای آتی مشغول است.

مشکلات موجود در بورس کالا

با توجه به روند گذشته در بازار سرمایه می توان گفت تأمین مالی از طریق بازار سرمایه نسبت به بازار پول مناسب‌تر باشد اما به دلیل بالا بودن نرخ سود در بازار‌ سرمایه و نداشتن توجیه اقتصادی برای آن برخی مجموعه ها برای تأمین منابع خود به این بازار اقبال زیادی از خود نشان نمی دهند.

کمبود شفافیت لازم در بورس‌ کالا موضوعی است که برخی از کارشناسان این حوزه همواره به آن اشاره می‌کنند. شفاف نبودن بورس کالا و نبود نظارت دایم بر فرآیند تأمین مواد اولیه موجب بروز مسایلی در این حوزه مانند شرکت‌های مستقر در مناطق آزاد شده است. البته پتروشیمی‌ها با همکاری وزارت صنعت معدن و تجارت راهکاری ارائه دادند که به موجب آن شرکت حاضر در منطقه آزاد، اگر خریدی هم انجام می‌دهند مواد مربوطه از منطقه آزاد خارج نشود، زیرا در بسیاری از موارد با مقایسه قیمت تمام شده بورسی آن مواد با بازار داخل، متوجه می‌شویم که آن محصول در بازار داخل بسیار ارزان‌تر است.

این موضوع نشان‌دهنده رسوخ کالای مذکور در بازار خرید و فروش داخلی است که با توجه به معاف بودن مالیات بر ارزش افزوده این مواد به طور قطع قیمت آن از قیمت‌های بورسی در سایر مناطق ارزانتر خواهد بود. در واقع باید موادی که بدون ارزش افزوده به مصرف‌کننده مستقر در منطقه آزاد تحویل داده می‌شود در همان مناطق مصرف و به بازار داخل رسوخ کند. البته در تقابل با این موضوع اقداماتی مانند ساماندهی شرکت‌های حمل انجام شده اما هنوز این مشکل به طور کامل برطرف نشده است البته این موارد برخی از مشکلات موجود در این حوزه می باشد که در آینده به بررسی راهکارهای مناسب جهت این مشکلات خواهیم پرداخت.

کد تخفیف

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شدبخش های مورد نیاز علامت گذاری شده است *

*